6 Kasım 2020, Re-Set Workspace Blog

HUKUKİ MEVZUAT ESNEK ÇALIŞMAYA

MÜSAİT Mİ?

Uzaktan/evden çalışma gibi yeni ve farklı çalışma modellerine geçilmesi artık tercih değil ihtiyaç haline geldi. Sözleşmeler ve hukuki düzenlemeler de yeni döneme uygun şekilde düzenlenmeli.

Covid-19 salgını öncesinde de, özellikle yeni kuşakların çalışma ve iş yapma bakış açılarının farklılaştığı, sadece işgücünün vasfı ve formasyonunun değişmediği, işgücünün davranış kültürünün de değiştiğini gözlemlemekteydik. Bu çerçevede yeni nesil, çalışmayı gündelik hayatının ana unsuru olarak değil, yaşamını sürdürebilmek bakımından para kazanmak için bir araç olarak görmektedir. Yani zihinsel ve kimlik tatmininin iş tatmininin önüne geçtiği davranış kültürünün egemen olduğu yeni kuşaklar ortaya çıkmıştır. Bu bakış açısı, iş hayatında daraltılmış istihdam biçimlerinin yanında yeni ve farklı çalışma modellerine geçişi kaçınılmaz hale getirmekteyken salgın tehlikesi, çalışma hayatındaki aktörlerin evden ya da uzaktan çalışmaya hızlı şekilde adapte olmasını sağlamıştır. 

Bundan sonra, daha çok uzaktan ve yeni çalışma modellerinin öne çıkacağı bir döneme girmiş bulunuyoruz. Bu gerekliliklere uygun şekilde yeni ve farklı çalışma modelleri, bu modellere uygun sözleşme türleri, ücret garantisi sağlayacak çalışan kazanç standartları, işveren maliyet planları geliştirilmesi gerekliliği kaçınılmazdır.

Türk İş Hukuku Mevzuatında çalışma biçimleri örnekleme yoluyla sayılmıştır. Tam süreli ve kısmi süreli çalışmaların yanı sıra sözleşme serbestisiyle çeşitli istihdam ve çalışma biçimlerini geliştirebileceğimiz bir hukuk alt yapımız bulunmaktadır. Diğer bir deyişle, yeni çalışma modellerinin ve bu modellere uygun iş sözleşmelerinin geliştirilmesi için mevzuat bakımından koruyucu hükümlere uymak kaydıyla bir sınırlama ya da engel yoktur. Örneğin, 4957 sayılı İş Kanunu’nun 9. maddesine göre taraflar, kanunla getirilen sınırlamalara uymak kaydıyla, ihtiyaçlarına uygun türde iş sözleşmesi yapabilirler.

İş sağlığı ve güvenliği ile çalışma koşullarını düzenleyen mevzuat hükümleri kapsamında uyulması gereken kurallar ve değişiklik yapılması gerektiği düşünülen hükümlere ilişkin değerlendirmeler aşağıdaki gibidir;

a. İşveren Sorumluluğu

Yeni düzende çalışanın iş yerinde daha az çalışma yapacağı, bir başka ifadeyle işverenin gözetimi altında daha az bulunacağı ihtimali göz önüne alındığında yeni çalışma koşullarının taraflar arasında önceden belirlenmesi ve işverenin uyması gereken kuralların tespit edilmesi önem arz etmektedir. 

  • İş Kanunu’nun uzaktan çalışmayı düzenleyen hükümleri uyarınca evden/uzaktan çalışma yapılması halinde çalışan ile yazılı sözleşme yapılmalı ve çalışmanın şartları belirlenmelidir.
  • Uzaktan çalışma halinde yol ve yemek ücretinin kesilmesi gibi yan haklarda azaltma yapılıyor ise mutlaka çalışan ile yazılı sözleşme yapılarak onayı alınmalıdır.
  • Evden çalışma yapılması sırasında yapılacak fazla mesailerin tespiti için teknolojik uygulamalar hayata geçirilmelidir.
  • Uzaktan çalışma yapılması halinde uyulması gerekli olan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine ilişkin eğitim formatında çalışanlara bilgilendirme yapılmalı ve bu bilgilendirmenin yapıldığına dair çalışandan imza alınmalıdır.
  • İş yerinde çalışma yapıldığı sırada iş sağlığı ve güvenliği önlemleri kapsamında gerekli ekipmanın (maske, siperlik, dezenfektan vb.) temin edildiğine ilişkin yazılı beyan dilekçesi alınmalıdır.
  • İş yerinde yeni normal düzende uyulması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine ilişkin genel bilgiler içeren kitapçık/broşür vb. yazılı bir doküman hazırlanarak çalışanlara imza karşılığı tebliğ edilmeli, elden verilmesi mümkün değil ise e-posta ile iletilmeli ve iş yerinde çalışanların rahatlıkla görebileceği yerlere asılmalıdır.
  • Belirli sayıda çalışanın uzaktan çalışma yapması ve kalan çalışanların iş yerine gelmesi öngörülüyor ise işbu ayrımın neye göre belirlendiğine dair yönetim kurulu kararı alınmalıdır. Eşit davranma ilkesine uygun davranıldığı hususunun ispatı açısından gerekli bir tedbirdir.

b. Çalışan Sorumluluğu

Çalışanlar, gözetme ve koruma borcunu yerine getiren işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği önlemleri başta olmak üzere getirdiği kurallara mutlak surette riayet etmelidir.

  • Uzaktan çalışma halinde uyması gerekli olan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini bildiğine, işveren tarafından bilgilendirildiğine, bu önlemlere uyacağına ilişkin yazılı beyan dilekçesi alınmalıdır. 

Orta Vadede ise;

  • Uzaktan çalışmanın işverenin veya bazı zorunlu hallerde (sağlık vb.) çalışanın tek taraflı irade açıklamasıyla yapılabilmesi için İş Kanunu’nda değişiklik yapılmalıdır.
  • İş Kanunu’nda değişiklik yapılarak saatlik çalışma sistemi getirilmelidir. Yeni düzende uzaktan çalışmaya daha fazla ihtiyaç duyulacağı sabit olduğundan bu durum yine bir ihtiyaç haline gelen saatlik çalışma usulünü de kolaylaştırmaktadır.
  • Evden/uzaktan çalışma yapıldığı dönemde işverenlerin çalışanların ıslak imzalarını alarak iş yerindeki çalışma sürelerini belgelendirmesi yükümlülüğü ortadan kaldırılmalıdır yahut çalışma sürelerinin belgelendirilmesinde çalışanların e-devlet üzerinden giriş yapabileceği şekilde elektronik imza kullanması/onay vermesi için sistemler geliştirilmeli ve elektronik imzanın ıslak imza hükmünde olduğuna ilişkin mevzuat düzenlemesi getirilmelidir.
  • Uzaktan/evden çalışma halinde işverenin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülükleri kanun değişikliği yapılarak sınırlandırılmalıdır. İşverenin gerekli bilgilendirmeleri yapıp eğitim vermesi yeterli sayılmalı, uzaktan çalışma yapılan yerin işveren tarafından denetlenmesi yahut çalışanın hareketlerine müdahale edilebilmesi mümkün olmadığından işverenin sorumluğu sınırlandırılmalıdır.

Kaynak: Re-Set Workspace İnsan, Sağlığı ve İş Yeri Güvenliği Komisyon Raporları

Özay Hukuk Bürosu ve Uçum Hukuk Bürosu’na katkıları için teşekkür ederiz.

İş Dünyası ve Çalışma Alanları Yeni Dönem Raporumuzu indirmek için aşağıdaki bağlantıya tıklayabilirsiz.

www.resetworkspace.com/rapor

Etiketler:

Re-Set Workspace, Time to Reset, HAN Spaces, Post Covid, Future is Flex, Flex Space, Future of Work, Paylaşımlı Ofis, İş Hukuku, Business Law, Uzaktan Çalışma, Work From Home